Στις 31 Οκτωβρίου είναι η παραμονή του Samhain, το Halloween και αρχίζει ο μήνας της θεάς Samhain.
Η γιορτή του Samhain σηματοδοτεί την έναρξη μιας πιο σκοτεινής, πιο ενδοσκοπικής περιόδου του χρόνου, όταν η επαφή με τον Κάτω Κόσμο είναι ευκολότερη από ό,τι συνήθως. Η γιορτή του Samhain είναι γνωστή ως Halloween, όταν εμφανίζονται οι μάγισσες:
Χέι, Χο για το Hallowe’en,
Όταν εμφανίζονται όλες οι μάγισσες,
Άλλες στα μαύρα, άλλες στα πράσινα,
Χέι, χο, για το Hallowe’en.
Με την τελετή σχετίζεται και ο Κερνούνος, μια μορφή που αντιστοιχεί είτε σε θεότητα είτε σε ένα είδος πνευματικού ηγέτη. Ο Κερνούνος είναι οδηγός των ψυχών στον Κάτω Κόσμο· θα μπορούσαμε να τον παρομοιάσουμε με σαμάνο, που μπορεί να πηγαίνει στον Κάτω Κόσμο, να επικοινωνεί με τις ψυχές και να επιστρέφει. Είναι θεός της καρποφορίας και της γονιμότητας.
Αναλυτικότερα για τον Κερνούνος εδώ
Νοέμβριος
Μέσα στη φυσικό ροή του χρόνου, ο Νοέμβριος αντιστοιχεί στην αρχή του χειμερινού κύκλου. Αρχίζει με τη γιορτή του Samhain/Όλων των Αγίων, την πρώτη μέρα του.
Στην Κέλτικη παράδοση η αρχή του χειμερινού κύκλου σηματοδοτεί, επίσης, και την αρχή του έτους. Στα Ιρλανδικά το όνομα της ίδιας μέρας, La Shamhna, δίνεται σε ολόκληρο τον μήνα. Παρόλο που τώρα είναι ο ενδέκατος μήνας, ο Νοέμβριος πήρε το όνομά του από το γεγονός ότι ήταν ο ένατος μήνας του Ρωμαϊκού ημερολογίου. Αλλά οπουδήποτε κι αν τοποθετηθεί στον ετήσιο κύκλο, είναι ένας μήνας, που μέσα του πολλά πράγματα τελειώνουν και αρχίζουν.
Τώρα τον κύκλο αυτό του έτους τον φυλάει η Cailleach [Γκάιλιαχ], η γυναίκα με το πέπλο, η θεϊκή γερόντισσα. Μέχρι το Yuletide, αυτή είναι μια περίοδος που αυξάνεται το σκοτάδι, η ορατή κάθοδος του ζωντανού κόσμου. Είναι η περίοδος στην οποία είναι ισχυρή η σύνδεση μεταξύ του κόσμου των ζωντανών και του κόσμου των νεκρών. Καθώς είναι ο τρίτος σταθμός του έτους, είναι περίοδος αφύπνισης και η στιγμή να αφήσουμε πίσω μας όσα χρειάζεται, όταν ο σπόρος πέφτει στη γη από το μητρικό φυτό.
Η Cailleach είναι το σημείο ηρεμίας μέσα στην κίνηση. Στη σύγχρονη γιορτή επιβλέπει την αντιπαράθεση μεταξύ των δυνάμεων του καλοκαιριού και του χειμώνα και αποφασίζει πότε μπορεί να πάρει τη θέση της η ψυχρότερη εποχή. Δεν είναι ούτε διακοσμητική μάγισσα ούτε εκπροσωπεί το κακό. Αντιπροσωπεύει τις ηλικιακές φάσεις, την προοπτική, το αναγκαίο τέλος και τη σοφία να αναγνωρίζουμε ότι η ανάπαυση δεν είναι το αντίθετο της ζωής.
Γύρω της οι θερινοί και οι χειμερινοί κήποι ενσωματώνουν ανταγωνιστικές ενέργειες. Το καλοκαίρι αντιστέκεται στην αναχώρηση με χρώμα, θόρυβο και κίνηση. Ο χειμώνας φτάνει με μια σκοτεινή, πιο συγκρατημένη δύναμη. Η σύγκρουση ξεδιπλώνεται μέσα στα σώματα, τα τύμπανα, τα κοστούμια και τις φλόγες, μέχρι που η μετάβαση δεν μπορεί πλέον να καθυστερήσει.
Απέναντι στη διαρκή μανία για επέκταση και περισσότερη ενέργεια και περισσότερη κατανάλωση, η βασίλισσα του χειμώνα μας καλεί να σταματήσουμε. Το μάθημα της Cailleach δεν είναι ούτε χαρούμενο ούτε απελπισμένο· μας φανερώνει ότι κάθε τέλος ανήκει στη ζωή και ότι οι περίοδοι ηρεμίας επιτρέπουν στη ζωή να διαρκέσει.
Το αγγλοσαξωνικό όνομα για τον Νοέμβριο ήταν Blotmonath [Μπλοτμόνεν], ο μήνας της θυσίας, η περίοδος που θανατώνονταν τα ζώα που δεν μπορούσαν να διατηρηθούν στους χειμερινούς μήνες. Στην παράδοση των Φράγκων ήταν ο Herbistmanoth, ο «μήνας της σοδειάς», που επίσης αναφερόταν στην τρίτη σοδειά των ζώων μέσα στον χρόνο.
Οι πιστοί στο Asastru[1] αποκαλούν τον Νοέμβριο Fogmoon, λόγω της ομίχλης που κυριαρχεί αυτό τον μήνα. Είναι, επίσης, και η Σελήνη του Κάστορα για τις παραδόσεις των Αμερικάνικων απομακρυσμένων περιοχών.
Ο Κέλτικος μήνας στο Κέλτικο Ημερολόγιο των Δέντρων, ο Ngetal, καταλαμβάνει το μεγαλύτερο μέρος του Νοεμβρίου, τελειώνοντας στις 24 του μήνα. Ακολουθείται από τον Ruis, τον μήνα της κουφοξυλιάς/σαμπούκου (elder), του δέντρου της διαχρονικότητας. Στην κουφοξυλιά βρίσκονται σε ισορροπία η νεότητα και το γήρας, η ζωή και ο θάνατος. Είναι ιερό για τις Μητέρες, τις τρεις θεότητες που προσωποποιούν την τριπλή θεά ως κορίτσι, μητέρα και γερόντισσα, ιδιαίτερα στην τελευταία εκδοχή της. Το ιερό της χρώμα είναι το κόκκινο.
Σχεδόν όλος ο μήνας συμπίπτει με τη θεά του ημερολογίου του μήνα Samhain, η θηλυκή προσωποποίηση των ημερών του Νοεμβρίου. Αυτή η θεά είναι μια πτυχή της Cailleach. Ο μήνας της λήγει στις 27 Νοεμβρίου, για να ακολουθήσει ο μήνας Astraea. Η γιορτή για την αρχαία Αιγυπτιακή θεά Ίσιδα, τα Ίσια, που αναπαριστούν τον διαμελισμό και την αποκατάσταση του Όσιρι, διεξάγονταν από την 1η ως την 3η Νοεμβρίου, συμπίπτοντας με Samhain της βόρειας Ευρώπης. Πέρα από τη γιορτή του Samhain, ο Νοέμβριος περιέχει την «Παλιά Νοεμβριανή ημέρα» (Old November Day), γνωστή και ως Γιορτή του Αγίου Μαρτίνου ή των Αγίων Πάντων (Hollantide).[2] Αυτή η γιορτή, στις 11 Νοεμβρίου, κάποτε σηματοδοτούσε το Νέο Έτος στη νήσο Μαν. Αυτή είναι η σύγχρονη γιορτή Asatru του Einherjar, των ηρώων που φυλάνε τους θεούς. Η μέρα του Αγίου Μαρτίνου είναι ένα σημάδι πρόβλεψης του καιρού. Ο καλός καιρός εκείνη την ημέρα είναι γνωστός ως «το καλοκαίρι του Αγίου Μαρτίνου».
Αν οι πάπιες γλιστράνε στο Hollantide,
Τα Χριστούγεννα θα κολυμπούν.
Αν οι πάπιες κολυμπάνε στο Hollantide,
Τα Χριστούγεννα θα γλιστράνε.
Ο χειμώνας έρχεται
Στη μέρα του Αγίου Μαρτίνου.
Η γιορτινή μέρα του Wayland, που τιμάται υπό την αμφίεση του Κλήμεντα, προστάτη αγίου των σιδεράδων, πέφτει στις 23 Νοεμβρίου. Οι αλυσίδες που δένουν τους δαίμονες του Κάτω Κόσμου θα πρέπει τώρα να σφυρηλατηθούν, για να παραμείνουν δυνατές.
Το τοπάζι είναι το κόσμημα του Νοεμβρίου. Είναι το έμβλημα της αληθινής φιλίας. Το πρώτο μισό του μήνα κυβερνάται από τον ρούνο Hagal, τον ρούνο του παγωμένου χαλαζόκοκκου του μετασχηματισμού, που συνδέεται με τη θεά του Κάτω Κόσμου Hela και τη Norn[3] του παρελθόντος, την Urda. Από τις 13 Νοεμβρίου, κυβερνά ο ρούνος Nyd. Αυτός είναι ο ρούνος της αναγκαιότητας, παροτρύνοντάς μας να ολοκληρώσουμε τις εργασίες που χρειάζεται να τελειώσουμε, πριν η έλευση του χειμώνα μας εμποδίσει να τις κάνουμε. Στο τέλος του Νοεμβρίου, ο ρουνικός μήνας του Is –πάγου– μπαίνει στο παιγνίδι. Αυτή είναι μια περίοδος περιορισμένων δραστηριοτήτων, καθώς οι μέρες μικραίνουν μέχρι το ηλιοστάσιο και την επιδείνωση του καιρού.
Οι αστερισμοί του Νοεμβρίου είναι η Ανδρομέδα, ο Πήγασος, η Κασσιόπη, ο Περσέας, το Κήτος, ο Κύκνος, το Βέλος, η Λύρα, ο Κηφέας και η Καμηλοπάρδαλη.
Την πρώτη Νοεμβρίου με το Samhain, τη γιορτή προς τιμήν των νεκρών και των προγόνων, έρχεται η αφύπνιση· η περίοδος να αφήσουμε πίσω μας όσα μας βαραίνουν, όταν οι σπόροι πέφτουν στη Γη. Το Samhain είναι η έναρξη του χειμώνα στο φυσικό έτος. Η μέρα των Αγίων Πάντων είναι η πρώτη μέρα του διήμερου χριστιανικού εορτασμού των νεκρών που ανυψώνονται στην αγιότητα. Ως συνέχεια του Samhai, η παραμονή της ημέρας όλων των ψυχών ξεκινά το ηλιοβασίλεμα, όταν υπήρχε η συνήθεια να ανάβουν γιορτινές φωτιές, γνωστές ως φωτιές tinley (teanlas/tindles). Το θέμα αυτής της εβδομάδας είναι η μνήμη των νεκρών, η επικοινωνία με τον Κάτω Κόσμο και ο εξαγνισμός για το μέλλον.
Το Samhain εκφράζει ένα δράμα σχετικά με την εγκατάλειψη του ελέγχου, την αποδοχή των ορίων και την εύρεση νοήματος στο πιο σκοτεινό κομμάτι ενός κύκλου. Μας καλεί να κλείσουμε κύκλους γύρω από τη φωτιά που μας θερμαίνει στο κρύο· τη φωτιά που καίει και καθαρίζει, που φωτίζει με σεβασμό τους κύκλους του χρόνου και της ζωής· με σεβασμό και αποδοχή του τέλους και των ορίων.
Πηγές:
Nigel Pennick, 2001, The Pagan Book of Days. Destiny Books. Pp. 121-123.
Στράτος θεοδοσίου-Μάνος Δανέζης, 1998, Τα άστρα και οι μύθοι τους. Εισαγωγή στην ουρανογραφία. Δίαυλος. 172.
Σημειώσεις:
[1] Σύγχρονη πολυθεϊστική και παγανιστική θρησκεία
[2] Hollantide: στην Ουαλία, τη νήσο Μαν και την Ιρλανδία
[3] Norn: πληθυντικός Norns. Τρεις γυναικείες θεότητες της Σκανδιναβικής Μυθολογίας σαν τις Μοίρες. Είναι οι Ουρντ, Βερντάντι και Σκουλντ.
Στη μητέρα μου που πέρασε πια στους προγόνους